สิ่งที่มีอิทธิพลต่อเส้นผม

เส้นผม หมายถึง ขนที่งอกปกคลุมหนังศีรษะของมนุษย์ เป็นเคราตินที่ประกอบด้วยกรดอะมิโน และแร่ธาตุ C, H, N, P และ S ผมถูกแบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ เส้นผม (hair shaft) เป็นส่วนที่งอกเหนือหนังศีรษะ และรากผม (hair root) เป็นส่วนที่ฝังอยู่ใต้หนังศีรษะ

1. ฮอร์โมน ฮอร์โมนจากต่อมไทรอยด์เป็นตัวที่กระตุ้นให้ผมงอกเร็ว ในขณะที่สเตียรอยด์ฮอร์โมนระงับการงอกของผม
2. อาหาร วิตามินบีรวม ซึ่งมีมากในยีสต์ และโยเกิร์ต จำเป็นต่อการเจริญเติบโตตามปกติของเส้นผม ส่วนวิตามินเอ ยับยั้งการเจริญของเซลล์ผิวทำให้ผมงอกช้า การได้รับวิตามินเอมากผิดปกติจะเป็นสาเหตุของผมร่วงได้ นอกจากนี้ การขาดอาหารประเภทโปรตีน ทำให้ผมเปราะบาง และร่วง เส้นผมไม่มีสี เป็นต้น
3. สภาพอากาศ มีรายงานพบว่า สภาพอากาศเปลี่ยนแปลง อุณหภูมิประจำวัน ไม่มีผลต่ออัตราการงอกของเส้นผม แต่มีผลต่อสภาพเส้นผม เช่น การถูกความร้อนมาก การตากแดดจะทำให้ผมแห้งกรอบ และเปราะ เช่นเดียวกับการอบ และการดัดผมในฤดูหนาว ความชื้นในอากาศต่ำ ผมจะแห้ง เพราะปล่อยน้ำออกมาทำให้เกิดประจุไฟฟ้า เป็นสาเหตุของผมชี้ฟู ความชื้นสัมพัทธ์ที่เหมาะสม และดีที่สุดสำหรับผมคือ 40 – 60%
4. สภาพบางอย่างของโรค โรคขาดโปรตีนที่เรียกว่า kwashiorkor ทำให้ผมเปราะบาง และไม่มีสี หรือความเป็นพิษของโลหะหนักบางชนิด หรือการเป็นรังแคเนื่องจากการติดเชื้อ มีโอกาสที่ทำให้ผมร่วงได้
5. สารเคมี สารเคมีบางชนิด โดยเฉพาะสารลดแรงตึงผิว อาจระคายเคืองต่อหนังศีรษะ และส่งผลทำให้ผมร่วงได้เช่นกัน หรือทำให้ผมหยาบกระด้าง เพราะสารชำระล้างอย่างแรง และขจัดไขมันตามธรรมชาติของเส้นผม ทำให้ผมแห้ง

สภาพของเส้นผม
1. ผมแห้ง (dry hair) เส้นผมมีลักษณะกรอบหยาบกระด้าง แห้ง ไม่เงางาม ขาดง่าย และเปราะ เนื่องจากเส้นผมขาดน้ำมัน (lipid และ lipoprotine) และความชุ่มชื้น หรือเกิดจากสภาพผิวชั้นนอก (cuticle) ถูกทำลายไปจากความเป็นด่างมากเกินไปของแชมพูสระผม หรือจากการเป่าผมบ่อยๆ
2. ผมมัน (oily hair) เส้นผมมีลัษณะมันเยิ้ม มองดูคล้ายสกปรก ไม่มีชีวิตชีวา ไม่ยืดหยุ่น เกิดจากต่อมน้ำมันมากเกินไป และเป็นสาเหตุหนึ่งของรังแคน้ำมันด้วย
3. ผมธรรมดา (normal hair) เป็นเส้นผมที่มีสุขภาพดี แลดูมีน้ำหนัก อ่อนสลวย เงางามเป็นประกาย มีน้ำหนักจัดทรงง่าย

การดูแลรักษาเส้นผม
1. เวลาสระผมให้นวดหนังศีรษะไปด้วย จะช่วยให้เกิดการหมุนเวียนโลหิตที่หนังศีรษะดีขึ้น และทำให้น้ำมันตามธรรมชาติไปหล่อเลี้ยงเส้นผมได้ดียิ่งขึ้น
2. การเลือกผลิตภัณฑ์สำหรับเส้นผม ต้องมั่นใจว่าผลิตภัณฑ์เหล่านั้น มีค่าความเป็นด่างที่สมดุล (PH Balance) เช่น ครีมนวดผมต้องมีคุณสมบัติปรับสภาพเส้นผมให้ชุ่มชื้น และสามารถล้างออกได้ง่าย เป็นต้น
3. การหวีผมขณะที่เส้นผมเปียกน้ำจะทำให้เส้นผมขาดได้ง่าย ดังนั้นถ้าจำเป็นต้องหวีผมขณะที่เปียก ควรใช้หวีไม้ซี่ห่าง จะช่วยให้เส้นผมขาดน้อยลงได้
4. สาวๆ ที่นิยมไดร์ผมให้ตรง ดัดผมด้วยโรลไฟฟ้า และรีดผมด้วยไฟฟ้า ควรใช้ผลิตภัณฑ์ปกป้องเส้นผมจากความร้อนด้วยเสมอ ซึ่งปัจจุบันนี้ก็มีผลิตภัณฑ์ป้องกันความร้อนสำหรับเส้นผมให้เลือกใช้มากมาย ก็ควรเลือกให้เหมาะสมกับสภาพเส้นผม
5. เวลาเป่าผมให้แห้ง ควรเป่าผมจากบนลงล่าง เพราะเกล็ดผมจะเรียงตัวตามธรรมชาติ ทำให้เส้นผมเรียงตัวสวย และเรียบเงางาม ไม่ชี้ฟู
6. การรับประทานอาหารที่ดีมีประโยชน์ก็ช่วยให้เส้นผมมีสุขภาพที่ดีด้วยเช่นกัน ดังนั้นควรเลือกรับประทานอาหารจำพวกผัก ผลไม้ และควรดื่มน้ำมากๆ นอกจากนี้ต้องหลีกเลี่ยงอาหารที่ผ่านกระบวนการขัดสีต่างๆ รวมทั้งเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และบุหรี่
7. ถ้ามีกิจกรรมที่จำเป็นต้องทำกลางแจ้ง ก็อย่าลืมที่จะปกป้องเส้นผมจากแสงแดดด้วยโดยการสวมหมวก หรือทาครีมปรับสภาพผมทิ้งไว้เมื่อต้องออกแดด หลังจากนั้นค่อยล้างออกตามปกติ
สุขภาพผมที่ดี แข็งแรง ไม่หลุดร่วง หรือเปราะง่าย นุ่มสลวย เป็นประกายเงางาม ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการใช้ผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผมที่เหมาะกับสภาพผมเท่านั้น ที่สำคัญคือการรับประทานอาหารที่ดูแลเส้นผม และหนังศีรษะ แม้ว่าคุณจะมีผมสวยอยู่แล้วโดยพื้นฐาน แต่ก็ไม่ควรมองข้ามสารอาหารสำคัญที่ผมต้องการ มาดูกันว่าสารอาหารอะไรบ้างที่ควรเลือกรับประทาน